De mythe van de versteende reuzen

Volgens de Griekse mythologie is Mykonos vernoemd naar een kleinzoon van Apollo, maar het bekendste verhaal gaat over Herakles: na zijn gevecht met de Giganten zouden de lichamen van de verslagen reuzen zijn veranderd in de rotsen die het eiland en zijn buureiland Delos vormen — een verklaring voor het kale, rotsachtige landschap dat Mykonos al duizenden jaren kenmerkt.

Belangrijker dan de mythe zelf was de ligging: Mykonos lag pal naast Delos, een van de heiligste plekken van de antieke Griekse wereld, en fungeerde eeuwenlang als de praktische aanlegplaats voor pelgrims en handelaars die het heiligdom bezochten — een rol die het eiland, in een heel andere vorm, tot op vandaag is blijven vervullen.

Delos, het heilige eiland naast de deur

Op amper een kwartier varen van Mykonos ligt Delos, volgens de mythe de geboorteplaats van Apollo en Artemis, en ooit een van de belangrijkste religieuze en handelscentra van de hele Middellandse Zee. Het onbewoonde eiland is nu een openluchtmuseum en UNESCO-Werelderfgoed, met de beroemde Terras van de Leeuwen, resten van tempels, en mozaïekvloeren die nog altijd hun kleuren tonen na meer dan tweeduizend jaar.

Omdat niemand op Delos mag overnachten — het eiland heeft geen permanente bewoners meer sinds de oudheid, uit religieuze overwegingen die nog altijd gerespecteerd worden — is een dagtocht vanaf Mykonos de enige manier om het te bezoeken, wat het meteen tot een van de meest unieke uitstapjes van de Egeïsche Zee maakt.

Het weekend dat alles veranderde

Tot diep in de twintigste eeuw was Mykonos weinig meer dan een arm vissersdorp met een paar honderd inwoners. Dat veranderde in de jaren zestig, toen Jackie Kennedy (later Onassis) en een groeiende stroom internationale artiesten, ontwerpers en societyfiguren het eiland ontdekten als een informele, betaalbare uitwijkplek — precies het tegenovergestelde van wat het vandaag is. Grace Kelly, Elizabeth Taylor en tientallen andere beroemdheden volgden, en tegen het einde van het decennium was Mykonos veranderd van een verborgen geheim in een internationale bestemming.

Die eerste golf bezoekers bracht ook iets anders mee: Mykonos werd, samen met Ibiza, een van de eerste plekken in Europa waar homoseksuele reizigers zich vrij konden voelen, lang voordat dat elders vanzelfsprekend was. Die geschiedenis ligt aan de basis van de levendige, internationale en uitgesproken vrije sfeer die het eiland nog altijd kenmerkt.

De windmolens en de architectuur van de wind

De windmolens die het silhouet van Chora bepalen, dateren grotendeels uit de zestiende en zeventiende eeuw, gebouwd door de Venetianen om graan te malen, en dankbaar gebruikmakend van de meltemi — de krachtige noordenwind die het eiland vrijwel de hele zomer teistert en die Mykonos al eeuwenlang de bijnaam "eiland van de wind" oplevert.

Diezelfde wind verklaart ook de architectuur: lage, gedrongen huizen met kleine ramen, smalle kronkelende straatjes die als windschermen fungeren, en de typische Cycladische witkalk, die niet alleen mooi staat maar ook het steen beschermt tegen de zoute wind en de zomerhitte weerkaatst.

Petros en de pelikaans van Mykonos

In de jaren vijftig werd een gewonde pelikaan gevonden en verzorgd door lokale vissers, die het dier de naam Petros gaven. Petros liep vrij rond in Chora en werd zo geliefd dat hij uitgroeide tot het officiële symbool van het eiland — zijn dood in 1985 leidde tot een korte periode van nationale rouw, en tot op vandaag lopen er nog altijd (opvolger-)pelikanen vrij door de straatjes van de oude stad, gevoed en verzorgd door de lokale gemeenschap.

Deze schijnbaar kleine traditie zegt iets wezenlijks over Mykonos: achter de glamour en de beroemdheden schuilt nog altijd een hechte eilandgemeenschap die zijn eigen verhalen en symbolen koestert, ook al ziet de rest van de wereld vooral de feesten en de beach clubs.

Wat je zelf gezien moet hebben

Wandel bij zonsondergang naar Little Venice, waar de balkons van achttiende-eeuwse koopmanshuizen letterlijk boven het water hangen — het gezicht dat op duizenden ansichtkaarten van het eiland prijkt. Bezoek de Panagia Paraportiani, een kerk die eigenlijk bestaat uit vier samengevoegde kapellen, gebouwd over meerdere eeuwen tot ze samensmolten tot één van de meest gefotografeerde kerken van Griekenland. En maak een dagtocht naar Delos, ook al is het maar om te zien hoe stil een plek kan zijn die ooit het religieuze middelpunt van de hele Griekse wereld was.

Het andere seizoen: Mykonos zonder de drukte

Van november tot maart verandert het eiland compleet van karakter. De beach clubs en de meeste bars sluiten, de meltemi waait nog altijd maar zonder de zomerse mensenmassa's om tegen te beschermen, en de temperatuur blijft mild genoeg — vaak 13 tot 16 graden — voor lange wandelingen langs de kust zonder een ziel tegen te komen.

In Chora gaat het gewone leven door: lokale tavernes serveren stevigere wintergerechten, de straatjes die 's zomers vol staan met winkelende toeristen zijn ineens weer van de honderdvijftig vaste bewoners van de oude stad, en de windmolens draaien voor niemand anders dan de wind zelf. Het is ook het seizoen waarin je Mykonos ziet zoals het eiland zichzelf ziet — rustig, functioneel, en heel anders dan het decor van de zomerfoto's.